IR35 (przepisy dotyczące pracy poza systemem płacowym)
Oto brytyjskie przepisy dotyczące pracy poza systemem płacowym: gdy wykonawca świadczy usługi za pośrednictwem własnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (PSC), ale w przypadku bezpośredniego zatrudnienia byłby pracownikiem, stosunek ten podlega przepisom IR35 i należy uiścić podatki od wynagrodzeń. Od 2021 r. to średni i duzi klienci — a nie wykonawca — określają ten status.
Jak będą funkcjonować przepisy IR35 w 2026 roku?
W przypadku średnich i dużych klientów z sektora prywatnego oraz wszystkich podmiotów publicznych klient ma obowiązek wystawić oświadczenie o ustaleniu statusu (SDS) dla każdego wykonawcy PSC, zachowując przy tym należytą staranność. Jeśli dana rola podlega przepisom IR35, płatnik wynagrodzenia (często agencja) potrąca podatek PAYE oraz składki na ubezpieczenie społeczne przed wypłaceniem wynagrodzenia wykonawcy PSC. Małe przedsiębiorstwa pozostają zwolnione z tego obowiązku, a ustalenie statusu pozostaje w gestii wykonawcy.
Reforma systemu rozliczeń z 2024 r. wyeliminowała poważne zniekształcenie: HMRC zalicza obecnie podatki już zapłacone przez wykonawcę na poczet zobowiązania klienta w przypadku błędnego zakwalifikowania pracownika jako „osobę z zewnątrz”. Od kwietnia 2026 r. odrębne przepisy dotyczące rynku usług typu „umbrella” nakładają na agencje (lub na klientów w przypadku braku agencji) odpowiedzialność za rozliczenia PAYE pracowników zatrudnionych w ramach takich programów — co skutecznie eliminuje nielegalne programy typu „umbrella”.
Kto podlega przepisom IR35?
Odpowiedzialność jest rozłożona wzdłuż łańcucha dostaw:
- Klienci (średni/duzi): należy z należytą starannością oceniać każde zlecenie PSC i wydawać SDS; zarówno ogólne zakazy, jak i ogólne oceny stwarzają ryzyko.
- Agencje / zleceniodawcy: stosują system PAYE w odniesieniu do wynagrodzeń objętych przepisami IR35; od kwietnia 2026 r. będą również ponosić odpowiedzialność za rozliczenia w systemie PAYE w odniesieniu do pracowników zatrudnionych w ramach struktury parasolowej w ramach łańcucha.
- Wykonawcy: w przypadku zleceń od małych klientów powinni samodzielnie oszacować i rozliczyć dochód uznawany za dochód z zatrudnienia.
Stanowiska objęte przepisami IR35 są zazwyczaj realizowane za pośrednictwem zgodnej z przepisami firmy parasolowej lub pracodawcy rejestrowego, który zatrudnia wykonawcę i rozlicza w całości brytyjskie podatki od wynagrodzeń. Podczas audytów łańcucha dostaw najczęstszą stwierdzaną przez nas nieprawidłowością są niekompletne dokumenty SDS — a nie błędne ustalenia.
Typowe błędy
- Ogólne ustalenia: ocena wszystkich PSC „w oparciu o ogólne kryteria”, bez indywidualnej analizy, stanowi naruszenie obowiązku zachowania należytej staranności.
- Brakujące zapisy SDS: w kontrolach przeprowadzanych przez HMRC decyzje nieudokumentowane mają bardziej negatywne skutki niż te budzące wątpliwości.
- Pomijając zmianę dotyczącą podmiotów pośredniczących z 2026 r.: agencje przejmują obowiązek rozliczania podatku PAYE za pracowników zatrudnionych przez podmioty pośredniczące — należy na nowo opracować listy dotyczące należytej staranności.
- Poprawki dotyczące wyłącznie umów: klauzule zastępcze, z których nikt nie korzysta, nie przejdą przeglądu praktyk roboczych.
Tabela odniesień
| Współczynnik stanu | Kwestie związane z IR35 | Kwestie wykraczające poza zakres IR35 |
|---|---|---|
| Sterowanie | Klient określa, jak, kiedy i gdzie | Metoda kontroli wykonawcy |
| Zastąpienie | Wymagana indywidualna obsługa | Rzeczywiste prawo do wysłania zastępcy |
| Wzajemność zobowiązań | Przewidywane i oferowane bieżące zadania | Projekt kończy się wraz z zakończeniem zakresu prac |
| Ryzyko finansowe | Brak — wynagrodzenie za przepracowany czas | Ryzyko związane z ceną stałą, własne ubezpieczenie, sprzęt |
Przygotowanie łańcucha dostaw na kwiecień 2026 r.
Dla międzynarodowych grup IR35 stanowi specyficzne dla Wielkiej Brytanii odzwierciedlenie globalnego trendu: przenoszenia obciążeń podatkowych związanych z zatrudnieniem w górę łańcucha dostaw. Należy traktować proces SDS jako stałą infrastrukturę, preferować struktury płatności, w których system PAYE jest w sposób weryfikowalny stosowany, oraz ponownie sprawdzić łańcuch dostaw przed kwietniem 2026 r., kiedy to odpowiedzialność za osoby zatrudnione w ramach umów parasolowych przejdzie na agencje. Access Financial zapewnia zgodne z przepisami zatrudnienie w Wielkiej Brytanii zarówno dla osób objętych IR35, jak i dla osób zatrudnionych w ramach umów parasolowych — prosimy o zgłoszenie się w celu przeprowadzenia kontroli gotowości łańcucha dostaw.
Najczęściej zadawane pytania
Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.
Co oznacza określenie „w ramach IR35”?
Zastosowanie przepisów IR35 oznacza, że z punktu widzenia podatków współpraca ta jest traktowana jako stosunek pracy: gdyby nie firma pośrednicząca, wykonawca byłby pracownikiem, dlatego od wynagrodzenia należy potrącić podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie społeczne. Samo zastosowanie przepisów IR35 nie zapewnia jednak praw pracowniczych — właśnie dlatego wielu wykonawców objętych tymi przepisami decyduje się na przejście do modelu zatrudnienia typu „umbrella” lub EOR, zyskując w ten sposób zarówno prawa pracownicze, jak i odpowiednie traktowanie podatkowe.
Kto ustala status IR35 w 2026 roku?
W przypadku zleceń realizowanych na rzecz średnich lub dużych klientów oraz podmiotów publicznych to klient określa status i ma obowiązek sporządzić oświadczenie o ustaleniu statusu z należytą starannością; płatnik wynagrodzenia stosuje wówczas właściwe zasady opodatkowania. Jeżeli klient jest małym przedsiębiorstwem w rozumieniu progów określonych w ustawie o spółkach, to osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą (PSC) wykonawcy pozostaje odpowiedzialna za własną ocenę podatkową.
Co się zmieni dla firm parasolowych od kwietnia 2026 roku?
Przepisy przenoszą odpowiedzialność za rozliczanie podatku PAYE od wynagrodzeń pracowników zatrudnionych za pośrednictwem firm parasolowych na agencję rekrutacyjną, która ich dostarcza (lub na klienta końcowego, jeśli nie ma agencji). Celem jest wyeliminowanie schematów oszustw podatkowych realizowanych za pośrednictwem firm parasolowych nieprzestrzegających przepisów; w praktyce agencje muszą teraz przeprowadzać analizę due diligence każdej firmy parasolowej w łańcuchu — lub ograniczyć współpracę wyłącznie do sprawdzonych dostawców.