Grecja wprowadziła jedną z najbardziej radykalnych reform rynku pracy od dziesięcioleci, zmieniając sposób, w jaki czas, elastyczność i cyfrowy nadzór kształtują współczesne miejsce pracy. Ustawa nr 5239/2025 pt. „Sprawiedliwa praca dla wszystkich: uproszczenie przepisów – wsparcie dla pracowników – ochrona w praktyce – waloryzacja emerytur” została uchwalona przez grecki parlament w październiku 2025 r. Wprowadza ona istotne zmiany w zakresie czasu pracy, urlopu wypoczynkowego, świadczeń rodzinnych oraz sprawozdawczości cyfrowej.
Dla pracodawców ustawa ta stanowi zarówno wyzwanie związane z zapewnieniem zgodności z przepisami, jak i szansę na unowocześnienie planowania zatrudnienia, uproszczenie procedur administracyjnych oraz dostosowanie się do greckiego modelu zatrudnienia opartego na cyfryzacji.
Koniec z papierkową robotą: elastyczność w przypadku stanowisk w niepełnym wymiarze godzin i na zasadzie rotacji
Ustawa znosi dotychczasowe ograniczenia dotyczące umów na czas określony, umożliwiając pracodawcom i pracownikom swobodne uzgadnianie czasu trwania umowy bez konieczności powiadamiania Inspekcji Pracy. Pracownicy zatrudnieni w systemie zmianowym mogą teraz wykonywać nadgodziny, co zapewnia przedsiębiorstwom z branż takich jak turystyka i produkcja większą elastyczność w dostosowywaniu się do zmiennego obciążenia pracą.
Debata na temat 13-godzinnego dnia pracy: wydłużone nadgodziny za zgodą pracownika
Najbardziej kontrowersyjny przepis dotyczy nadgodzin. Dzienne limity wydłużają się z trzech do czterech godzin, co pozwala pracownikom pracować do 13 godzin dziennie – osiem godzin w ramach normalnego czasu pracy i pięć godzin nadliczbowych – pod warunkiem wyrażenia przez nich pisemnej zgody. Stawka za nadgodziny wzrasta o 20% za pierwszą dodatkową godzinę i o 40% za pozostałe. Wydłużone dni pracy muszą być rekompensowane krótszym czasem pracy w innym terminie w ciągu tygodnia i nie mogą przekraczać 37,5 dnia w roku. Pracownicy, którzy odmawiają pracy w nadgodzinach, pozostają w pełni chronieni przed zwolnieniem.
Czterodniowy tydzień pracy staje się rzeczywistością
Grecja po raz pierwszy wprowadza możliwość stałego czterodniowego tygodnia pracy. Pracodawcy i pracownicy mogą uzgodnić 10-godzinny dzień pracy rozłożony na cztery dni robocze, bez obniżki wynagrodzenia. Model ten sprzyja lepszej równowadze między życiem zawodowym a prywatnym, zwłaszcza w przypadku rodziców i opiekunów, a jednocześnie pozwala przedsiębiorstwom zoptymalizować harmonogramy pracy i obniżyć koszty związane z dniami wolnymi od pracy. Środek ten odzwierciedla szerszą europejską tendencję w kierunku elastycznej pracy, w której priorytetem jest wydajność, a nie fizyczna obecność w miejscu pracy.
Ułatwiono korzystanie z urlopu wypoczynkowego i wzmocniono świadczenia rodzinne
Zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi urlopu wypoczynkowego pracownicy mogą obecnie podzielić swój urlop na więcej niż dwa okresy w ciągu roku, pod warunkiem że obie strony wyrażą na to zgodę. Pracodawcy zgłaszają urlopy drogą elektroniczną za pośrednictwem systemu ERGANI II, co pozwala zrezygnować z dokumentacji papierowej.
Rozszerzono również zakres ochrony rodziny i macierzyństwa. Zasiłki rodzicielskie są obecnie zwolnione z podatku, niepodlegają przeniesieniu i są zabezpieczone przed zajęciem. Ochrona macierzyństwa obejmuje matki zastępcze i adopcyjne dzieci w wieku do ośmiu lat (wcześniej sześciu), a świadczenia są przenoszone między pracodawcami a funduszami ubezpieczeniowymi, co zapewnia ciągłość wsparcia dla pracujących rodziców.
Przyspieszona procedura rekrutacyjna na stanowiska sezonowe i krótkoterminowe
Nowy mechanizm zatrudniania „Fast Track” pomaga pracodawcom radzić sobie z sezonowym lub pilnym zapotrzebowaniem na siłę roboczą. Za pośrednictwem platformy cyfrowej ERGANI II można obecnie zawierać umowy na czas określony nawet na okres zaledwie dwóch dni. Przed rozpoczęciem pracy pracownicy otrzymują warunki umowy i akceptują je drogą elektroniczną za pośrednictwem aplikacji MyErgani. Wszelkie zmiany w umowie muszą być również zatwierdzane cyfrowo, co zapewnia pełną przejrzystość i identyfikowalność.
Grecja wkracza w erę cyfrową: nowy system kart pracowniczych
Sercem reformy jest rozszerzenie zakresu stosowania cyfrowej karty pracy – narzędzia służącego do rejestrowania obecności i czasu pracy. Nowy system przewiduje 120-minutowy przedział elastyczności na rejestrację wejścia lub wyjścia oraz uwzględnia czas na przygotowanie: 30 minut w przemyśle i 10 minut w pozostałych sektorach. Pracownicy mogą mieć do trzech niezarejestrowanych wpisów miesięcznie bez ponoszenia kary, a wszelkie obniżki wynagrodzenia związane z kartą uznaje się za nieważne. Tradycyjne dokumenty papierowe, takie jak harmonogramy, rejestry urlopów i odcinki wypłat, zostały obecnie zastąpione w pełni cyfrowymi zapisami w systemie ERGANI II.
Zdrowie, bezpieczeństwo i pracujący emeryci
Zaostrzono przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy. Firmy zatrudniające ponad 20 pracowników muszą wyznaczyć specjalistę ds. bezpieczeństwa (wcześniej próg wynosił 50). Raporty lekarzy medycyny pracy i inspektorów ds. bezpieczeństwa należy teraz składać drogą elektroniczną, a nowy krajowy system HIRIDANOS będzie monitorował przestrzeganie przepisów w czasie rzeczywistym. Grecja ratyfikowała również trzy konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy, potwierdzając tym samym, że bezpieczeństwo pracy stanowi prawo podstawowe.
W przypadku emerytów pozostających w zatrudnieniu ustawa zamraża składkę na rzecz Solidarności (EAS), gwarantując, że dochody z pracy nie powodują wyższych potrąceń ani nie zmniejszają ogólnej wysokości świadczeń emerytalnych.
Co pracodawcy powinni zrobić dalej
Ustawa nr 5239/2025 zapewnia elastyczność i uproszczenie, ale wymaga również ściślejszego przestrzegania przepisów. Pracodawcy powinni dokonać przeglądu umów o pracę, zasad dotyczących nadgodzin oraz procedur wewnętrznych w celu dostosowania ich do nowych ram prawnych. Dział kadr potrzebuje ukierunkowanych szkoleń z zakresu sprawozdawczości cyfrowej, limitów nadgodzin oraz praw pracowników. Niezbędne będzie wzmocnienie protokołów bezpieczeństwa w miejscu pracy oraz prowadzenie przejrzystej dokumentacji za pośrednictwem systemu ERGANI II.
Nowe ramy prawne dotyczące pracy w Grecji sygnalizują zwrot w kierunku elastyczności, cyfryzacji i wspólnej odpowiedzialności. Pracodawcom gotowym do dostosowania się dają one szansę na unowocześnienie zarządzania kadrami przy jednoczesnym tworzeniu bardziej sprawiedliwych i odpornych miejsc pracy.
