Licencja AÜG w Niemczech (licencja zgodnie z ustawą o delegowaniu pracowników – Arbeitnehmerüberlassungsgesetz) stanowi wymóg prawny dla każdej firmy zajmującej się pośrednictwem w zatrudnianiu pracowników tymczasowych lub leasingiem pracowniczym w Niemczech. Jest to jeden z najczęściej błędnie rozumianych obowiązków zgodności z przepisami na rynku niemieckim — a jednocześnie jeden z najsurowiej egzekwowanych. Niniejszy przewodnik wyjaśnia, czego dotyczy ta licencja, kto jej potrzebuje oraz przedstawia krok po kroku proces jej uzyskania.
Niemiecka licencja AÜG — oficjalnie nazywana „Erlaubnis zur Arbeitnehmerüberlassung” — to zezwolenie administracyjne wydawane przez Bundesagentur für Arbeit (Federalną Agencję Pracy) na mocy ustawy o oddelegowywaniu pracowników (Arbeitnehmerüberlassungsgesetz, AÜG). Uprawnia ona posiadacza do komercyjnego oddelegowywania pracowników na rzecz osób trzecich w Niemczech.
W 2017 r. ustawa AÜG została gruntownie zreformowana, wprowadzając maksymalny 18-miesięczny limit oddelegowania dla każdego pracownika tymczasowego w jednej firmie korzystającej z usług agencji, obowiązek zapewnienia równych wynagrodzeń po upływie dziewięciu miesięcy oraz wymogi dotyczące obowiązkowego ujawniania informacji. Reformy te sprawiają, że prowadzenie działalności w ramach niemieckiej licencji rekrutacyjnej zgodnie z przepisami jest znacznie bardziej wymagające niż przed 2017 r.
Każdy podmiot prowadzący działalność w zakresie komercyjnego wynajmu pracowników w Niemczech — polegającą na udostępnianiu pracowników firmom zewnętrznym na podstawie umowy o świadczenie usług — musi posiadać ważną licencję zgodnie z ustawą AÜG. Dotyczy to w szczególności:
Kto nie musi posiadać zezwolenia zgodnie z ustawą AÜG:
W Niemczech wynajem pracowników (Arbeitnehmerüberlassung) ma miejsce, gdy pracownik zostaje poddany kierownictwu operacyjnemu przedsiębiorstwa korzystającego z usług, pozostając jednocześnie zatrudnionym przez agencję lub firmę wynajmującą. Kryterium prawnym jest to, kto faktycznie kieruje codziennymi działaniami pracownika — jeśli jest to klient, a nie usługodawca, układ ten prawdopodobnie stanowi wynajem pracowników i wymagana jest licencja AÜG.
Niemieckie sądy pracy przyjmują szerokie rozumienie pojęcia „leasing pracowniczy”. Umowy określane jako „umowy o świadczenie usług” są przez sądy regularnie przekwalifikowywane na umowy leasingowe, co pociąga za sobą odpowiedzialność wynikającą z ustawy AÜG z mocą wsteczną.
Wniosek o wydanie niemieckiego zezwolenia AUG składa się w regionalnym oddziale Bundesagentur für Arbeit. Procedura obejmuje:
| Krok | Akcja |
| 1 | Należy wypełnić formularz wniosku (Antrag auf Erteilung einer Erlaubnis zur Arbeitnehmerüberlassung) i złożyć go w właściwym urzędzie regionalnym |
| 2 | Należy przedłożyć dokumenty rejestracyjne spółki (wyciąg z rejestru handlowego), dane dotyczące kierownictwa oraz opis planowanej działalności leasingowej |
| 3 | Należy przedłożyć dowód stabilności finansowej (bilans, zaświadczenia z banku lub zaświadczenie o braku zaległości w spłacie zobowiązań) |
| 4 | Wykazać się znajomością odpowiednich przepisów prawa pracy, obowiązków wynikających z układów zbiorowych oraz wymogów ustawy AÜG |
| 5 | Uzyskanie tymczasowej licencji zgodnie z ustawą AÜG (początkowo na okres 1 roku; przedłużana lub zamieniana na stałą po wykazaniu zgodności działalności z przepisami) |
Rozpatrzenie wniosku trwa zazwyczaj od 4 do 8 tygodni. Roczna opłata wynosi około 1 500–2 500 EUR. Zezwolenie AÜG jest wydawane na konkretny podmiot prawny i nie podlega przeniesieniu.
Prowadzenie działalności w zakresie leasingu pracowniczego w Niemczech bez ważnej licencji zgodnie z ustawą AÜG stanowi wykroczenie administracyjne, za które grozi grzywna w wysokości do 30 000 EUR za każde naruszenie. Ponadto:
Rozwiązania typu „Employer of Record” (EOR) w Niemczech nie wymagają zezwolenia zgodnie z ustawą AÜG w tradycyjnym rozumieniu — ponieważ to podmiot EOR jest faktycznym pracodawcą pracownika na podstawie bezpośredniej umowy o pracę, a nie agencja pracy tymczasowej. Kluczowa różnica polega na tym, że w modelu EOR podmiot EOR zatrudnia pracownika bezpośrednio; nie ma tu mowy o „wypożyczeniu” pracownika do firmy korzystającej z jego usług w sensie technicznym ustawy AÜG.
Jeśli jednak firma określa porozumienie o charakterze zbliżonym do EOR jako „wzmocnienie kadrowe”, „wynajem pracowników” lub „świadczenie usług zarządzanych”, a klient sprawuje kontrolę nad codziennymi zadaniami pracownika, porozumienie to może zostać przeklasyfikowane przez niemieckie sądy jako leasing w rozumieniu ustawy AÜG, co wiąże się z obowiązkiem uzyskania zezwolenia.
Firmy, które chcą zatrudniać pracowników w Niemczech zgodnie z przepisami bez konieczności posiadania zezwolenia AÜG, mogą zapoznać się z naszym przewodnikiem dotyczącym zatrudniania pracowników w Niemczech oraz dowiedzieć się, w jaki sposób usługi EOR stanowią zgodną z przepisami alternatywę.
Czym jest zezwolenie AÜG? Licencja AÜG (Erlaubnis zur Arbeitnehmerüberlassung) to zezwolenie wydawane przez Federalną Agencję Pracy (Bundesagentur für Arbeit), które upoważnia przedsiębiorstwo do komercyjnego wynajmowania pracowników na rzecz zewnętrznych firm użytkowników. Jest ona wymagana na mocy ustawy o wynajmowaniu pracowników (Arbeitnehmerüberlassungsgesetz, AÜG) dla wszystkich podmiotów zajmujących się komercyjnym pośrednictwem pracy tymczasowej lub wynajmem pracowników w Niemczech. Prowadzenie działalności bez tej licencji grozi karami pieniężnymi i może spowodować unieważnienie umów o pracę.
Kto musi posiadać zezwolenie AUG w Niemczech? Każda firma zajmująca się komercyjnym wynajmem pracowników na rzecz niemieckich przedsiębiorstw — w tym agencje pracy tymczasowej, spółki należące do tej samej grupy, które zajmują się komercyjnym delegowaniem pracowników między spółkami, oraz przedsiębiorstwa zagraniczne wysyłające pracowników do niemieckich klientów w ramach struktury wynajmu pracowników — musi posiadać zezwolenie AUG w Niemczech. Firmy świadczące usługi oparte na konkretnych projektach (w ramach których zachowują kontrolę nad pracownikami) oraz dostawcy usług EOR (będący bezpośrednim pracodawcą) zazwyczaj nie muszą posiadać tego zezwolenia.
Jak uzyskać licencję AUG w Niemczech: należy złożyć wniosek w regionalnym oddziale Bundesagentur für Arbeit, dołączając dokumenty rejestracyjne firmy, dane dotyczące kierownictwa, dowód wiarygodności finansowej oraz potwierdzenie znajomości przepisów AÜG. Procedura trwa od 4 do 8 tygodni. Pierwsza licencja ma charakter tymczasowy (ważna przez 1 rok) i jest przedłużana lub przekształcana w licencję stałą po wykazaniu, że działalność jest prowadzona zgodnie z przepisami. Roczny koszt wynosi około 1 500–2 500 EUR na podmiot.